Sprzedaż samochodu firmowego a składka zdrowotna – kiedy trzeba ją zapłacić, a kiedy nie?

Sprzedajesz samochód firmowy i zastanawiasz się, czy uzyskana kwota podniesie Twoją składkę zdrowotną? Od 1 stycznia 2025 r. zasady są dla przedsiębiorców korzystniejsze: przy ustalaniu podstawy składki co do zasady nie uwzględnia się przychodów i kosztów związanych ze sprzedażą określonych składników majątku, w tym środków trwałych. Reguła ta dotyczy przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej, podatkiem liniowym oraz ryczałtem.Trzeba jednak odróżnić składkę zdrowotną od podatku dochodowego. To, że sprzedaż samochodu nie zwiększa podstawy składki zdrowotnej, nie oznacza automatycznie braku przychodu czy podatku w PIT. Osobnej analizy wymagają też samochody wycofane wcześniej z działalności oraz auta wykupione z leasingu.

Czy sprzedaż samochodu firmowego podlega składce zdrowotnej?

Co do zasady nie, jeżeli sprzedaż samochodu mieści się w ustawowym wyłączeniu dotyczącym określonych składników majątku. Przychodu ze sprzedaży oraz związanych z nim kosztów nie bierze się wówczas pod uwagę przy ustalaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Od 1 stycznia 2025 r. przy ustalaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej nie uwzględnia się określonych przychodów oraz kosztów związanych ze sprzedażą składników majątku wskazanych w przepisach. Dotyczy to m.in. przychodów kwalifikowanych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 1 i pkt 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odpowiadających im kosztów określonych w przepisach tej ustawy.Zasada ta ma zastosowanie do przedsiębiorców rozliczających działalność według skali podatkowej, podatku liniowego oraz ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, zgodnie z zasadami ustalania podstawy składki zdrowotnej właściwymi dla danej formy opodatkowania. Warto używać określenia „wyłączenie przychodów i kosztów z podstawy wymiaru składki zdrowotnej”, a nie „zwolnienie sprzedaży ze składki”. Sprzedaż samochodu może nadal powodować obowiązki na gruncie podatku dochodowego, nawet jeżeli nie wpływa na wysokość składki zdrowotnej.

Co zmieniło się od 1 stycznia 2025 r.?

Do końca 2024 r. sprzedaż środka trwałego mogła wpływać na podstawę składki zdrowotnej przedsiębiorcy. Od 2025 r. ustawodawca zmienił ten mechanizm i wyłączył wskazane przychody oraz koszty dotyczące zbycia składników majątku z kalkulacji podstawy składki. W przypadku przedsiębiorców na skali i podatku liniowym wyłączenie jest uwzględniane przy miesięcznych rozliczeniach składki, a dodatkowo pojawia się istotna możliwość wyboru przy rozliczeniu rocznym. Nie zmieniło to jednak automatycznie zasad PIT. Sprzedaż firmowego samochodu może być przychodem podatkowym, mimo że nie wpłynie na podstawę składki zdrowotnej.

Sprzedaż samochodu będącego środkiem trwałym a składka zdrowotna

Najbardziej typowa sytuacja wygląda następująco: samochód został kupiony na firmę, wprowadzony do ewidencji środków trwałych, był amortyzowany, a następnie przedsiębiorca sprzedaje go bezpośrednio z działalności. Jeżeli przychód ze sprzedaży jest przychodem wskazanym w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT, to na obecnych zasadach nie uwzględnia się go przy ustalaniu podstawy składki zdrowotnej. Wyłączeniu podlegają również związane z tą sprzedażą koszty określone w przepisach.

Przykład: przedsiębiorca na podatku liniowym sprzedaje za 60 000 zł samochód będący środkiem trwałym firmy. Sama kwota 60 000 zł nie powiększa miesięcznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej na zasadach obowiązujących od 2025 r. Sprzedaż należy jednak niezależnie rozliczyć podatkowo zgodnie z przepisami PIT.

Sprzedaż samochodu wycofanego z działalności – co ze składką zdrowotną?

Wycofanie samochodu z firmy do majątku prywatnego nie zawsze sprawia, że jego późniejsza sprzedaż przestaje mieć związek z działalnością na gruncie PIT. Ustawa o PIT przewiduje, że w przypadku określonych składników majątku wycofanych z działalności ich sprzedaż przed upływem 6 lat, liczonych na zasadach wskazanych w ustawie, może nadal generować przychód z działalności gospodarczej. Dla składki zdrowotnej trzeba następnie ustalić, czy taki przychód należy do katalogu objętego wyłączeniem. Jeżeli sprzedaż wycofanego wcześniej środka trwałego jest kwalifikowana do przychodów, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT, zastosowanie znajduje również wyłączenie przewidziane przy ustalaniu podstawy składki zdrowotnej. Nie należy więc stosować uproszczenia: „wycofałem samochód z firmy, więc jego sprzedaż jest prywatna”. Najpierw trzeba ustalić podatkową kwalifikację konkretnej transakcji.

Sprzedaż samochodu po leasingu a składka zdrowotna

Samochody po leasingu wymagają szczególnej uwagi, ponieważ możliwe są różne scenariusze. Auto może zostać wykupione do działalności i stać się składnikiem majątku firmy albo zostać wykupione do majątku prywatnego. W przypadku samochodów wykorzystywanych wcześniej w działalności na podstawie leasingu sama formuła „prywatny wykup” nie wystarcza jednak, aby przesądzić o wszystkich skutkach późniejszej sprzedaży. Ustawa o PIT obejmuje przychodem z działalności również określone przypadki odpłatnego zbycia rzeczy ruchomych wykorzystywanych wcześniej w działalności na podstawie umowy leasingu. Ma to znaczenie dla składki zdrowotnej, ponieważ przepisy obowiązujące od 2025 r. obejmują wyłączeniem również przychody wskazane w art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT. Dlatego przy sprzedaży samochodu po leasingu trzeba ustalić kolejno: w jaki sposób auto było wykorzystywane, jak dokonano wykupu, kiedy następuje sprzedaż i jak transakcja jest kwalifikowana na gruncie PIT. Dopiero wtedy można prawidłowo ocenić jej skutki składkowe.

Skala podatkowa i podatek liniowy – ważny wybór w rozliczeniu rocznym

Przedsiębiorcy opodatkowani skalą albo podatkiem liniowym mają dodatkową możliwość. Choć sprzedaż wskazanych składników majątku jest co do zasady wyłączona z podstawy składki zdrowotnej, przy rocznym rozliczeniu przedsiębiorca może zdecydować o uwzględnieniu związanych z nią przychodów i kosztów. ZUS wskazuje, że wymaga to odpowiedniego oświadczenia w dokumencie rozliczeniowym ZUS DRA albo ZUS RCA. Dlaczego ktoś miałby dobrowolnie uwzględniać sprzedaż? Wynik transakcji nie zawsze oznacza wysoki dochód. W konkretnej sytuacji uwzględnienie przychodu razem z przypadającym na niego kosztem może okazać się korzystne dla rocznej podstawy. Decyzję warto więc poprzedzić obliczeniem obu wariantów.

Sprzedałeś firmowy samochód i rozliczasz się według skali albo podatkiem liniowym? Przed rocznym rozliczeniem składki warto sprawdzić oba warianty, zamiast automatycznie wybierać jeden z nich.

A co z przedsiębiorcą na ryczałcie?

Wyłączenie obejmuje również przedsiębiorców opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Od 2025 r. przy ustalaniu przychodu będącego podstawą składki zdrowotnej nie uwzględnia się wskazanych w ustawie przychodów ze sprzedaży składników majątku. Nie należy natomiast automatycznie przenosić na ryczałtowców możliwości wyboru opisanej dla rocznego rozliczenia przedsiębiorców na skali i podatku liniowym. To odrębne rozwiązanie przewidziane dla tych form opodatkowania.

Kiedy sprzedaż samochodu może wpłynąć na składkę zdrowotną?

Najważniejsze jest prawidłowe ustalenie, co właściwie jest sprzedawane i jak przychód kwalifikuje ustawa o PIT. Wyłączenie nie oznacza bowiem, że każda sprzedaż samochodu dokonana przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą pozostaje bez wpływu na składkę.

Przed rozliczeniem sprawdź przede wszystkim:

• czy samochód był środkiem trwałym lub innym składnikiem objętym przepisami,
• czy został wcześniej wycofany z działalności,
• czy był wykorzystywany na podstawie leasingu,
• w jaki sposób nastąpił wykup po leasingu,
• kiedy dochodzi do sprzedaży,
• do jakiego źródła ustawa o PIT kwalifikuje przychód,
• czy przedsiębiorca na skali lub podatku liniowym chce skorzystać z możliwości uwzględnienia transakcji w rozliczeniu rocznym.

Dopiero zestawienie tych informacji pozwala ocenić skutki sprzedaży. Sama odpowiedź „samochód był kiedyś w firmie” może być niewystarczająca.

Sprzedaż auta a składka zdrowotna – 4 przykłady

Przykład 1: środek trwały i podatek liniowy. Przedsiębiorca sprzedaje samochód znajdujący się w ewidencji środków trwałych. Przychód i odpowiednie koszty tej sprzedaży co do zasady nie zwiększają miesięcznej podstawy składki zdrowotnej.

Przykład 2: ryczałt. Przedsiębiorca na ryczałcie sprzedaje firmowy środek trwały. Przychodu objętego ustawowym wyłączeniem nie uwzględnia przy ustalaniu podstawy składki zdrowotnej.

Przykład 3: samochód wycofany z firmy. Auto będące wcześniej środkiem trwałym zostaje wycofane, a następnie sprzedane przed upływem okresu wskazanego w ustawie o PIT. Jeżeli sprzedaż nadal stanowi przychód wymieniony w art. 14 ust. 2 pkt 1, jest objęta omawianym wyłączeniem przy ustalaniu podstawy składki.

Przykład 4: samochód po leasingu. Przedsiębiorca wykupuje auto po leasingu, a później je sprzedaje. Nie można ocenić składki wyłącznie na podstawie informacji o „prywatnym” lub „firmowym” wykupie – trzeba sprawdzić kwalifikację sprzedaży według art. 14 ustawy o PIT i okoliczności transakcji.

Sprzedajesz samochód firmowy? Oddziel PIT od składki zdrowotnej

Najważniejsza zasada jest prosta: od 2025 r. przychodów i odpowiednich kosztów ze sprzedaży określonych składników majątku firmy co do zasady nie uwzględnia się przy ustalaniu podstawy składki zdrowotnej. Dotyczy to skali podatkowej, podatku liniowego i ryczałtu. Nie oznacza to jednak, że sprzedaż samochodu jest neutralna podatkowo. Osobno trzeba ustalić skutki w PIT, a przy samochodach wycofanych z działalności i wykupionych po leasingu dokładnie przeanalizować historię pojazdu oraz moment sprzedaży. Planujesz sprzedaż samochodu firmowego lub auta wykupionego z leasingu? Biuro rachunkowe AK-PLUS może pomóc sprawdzić sposób ujęcia transakcji w rozliczeniach i jej wpływ na składkę zdrowotną oraz podatek dochodowy.

Źródła

• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Podstawa prawna dotycząca zasad ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej przedsiębiorców, w tym wyłączenia określonych przychodów i kosztów związanych ze sprzedażą składników majątku. Źródło: Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP)https://isap.sejm.gov.pl/
• Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1915) Akt wprowadzający zmiany w zasadach ustalania podstawy składki zdrowotnej przedsiębiorców obowiązujące od 1 stycznia 2025 r. Źródło: Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) https://isap.sejm.gov.pl/
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych Podstawa prawna dotycząca kwalifikacji przychodów ze sprzedaży składników majątku wykorzystywanych w działalności gospodarczej, w tym art. 14 ust. 2 pkt 1 i pkt 19 oraz zasad dotyczących wycofania składników majątku z działalności. Źródło: Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) https://isap.sejm.gov.pl/
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – informacje dotyczące zmian w składce zdrowotnej przedsiębiorców od 1 stycznia 2025 r. Materiał objaśniający praktyczne zasady stosowania nowych regulacji dotyczących ustalania podstawy składki zdrowotnej. Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych https://www.zus.pl/
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – informacje dotyczące rocznego rozliczenia składki zdrowotnej przedsiębiorców Materiał dotyczący zasad rozliczenia rocznego oraz możliwości uwzględnienia określonych przychodów i kosztów przy wyborze wariantu rozliczenia. Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych https://www.zus.pl/
• Baza interpretacji indywidualnych Krajowej Informacji Skarbowej Źródło pomocnicze do analizy stanowiska organów podatkowych w indywidualnych sprawach dotyczących kwalifikacji sprzedaży składników majątku. Źródło: Ministerstwo Finansów – e-Urząd Skarbowy / baza interpretacji indywidualnych https://www.podatki.gov.pl/

Stan prawny: 24 sierpnia 2026 r. Materiał ma charakter informacyjny. Przepisy dotyczące składki zdrowotnej oraz kwalifikacji przychodów w PIT mogą zależeć od formy opodatkowania, historii składnika majątku oraz szczegółów konkretnej transakcji. W indywidualnych przypadkach należy zweryfikować aktualne przepisy oraz interpretacje organów podatkowych.